2011.05.07 Deugd en gelduld

toelichting lankmoedigheid van God door Marianne van de Graaff.

 

lankmoedig, vaak ook vertaald met geduld, is een worod dat niet veel voorkomt in de bijbel

het komt van het hebr: lang van neus zijn = uw toorn niet laten gaan, want als je boos wordt, dan trek je je neus op = korter maken)

l

ange neus hebben, lankmoedigheid, woord komt niet veel voor in de bijbel

eigenlijk vooral in verband met 1 verhaal,
dat wel een kernverhaal is

en het woord lankmoedig wordt daar en elders vaak in 1 adem vernoemd met andere vergeten woorden zoals erbarmen en goedertieren

 

Ik begin mijn speurtocht naar de betekenis van lankmoedig in de bijbel

met dat kernverhaal

en dan kom ik we vanzelf te spreken over de archaisch aandoende woorden die we daarnet in lied 12 uit volle borst zongen

 

 

1, kernverhaal

 

de gelezen tekst van Nehemia vat een reeks gebeurtenissen uit exodus samen.

u kent het ongetwijfeld

 

Het volk Israël is weggetrokken uit Egypte, uit het angstenland en leven in slavernij

Met Mozes trok het volk door de Rode Zee

dan door de woestijn

om tenslotte aan te komen bij de berg SinaÏ

dat wordt ook letterlijk het hoogtepunt van de weg die de Ene met israël wil gaan

de mensen zijn bevrijd en nu sluit de Ene een verbond met hen

Hij wil ze de decaloog geven:

leefregels voor een betere maatschappij,

voor een andere manier van leven dan in angstenland

 

en dat is levensnoodzakelijk.

 

Immers,

als je door een diep dal bent gegaan,

en een bevrijdende ervaring hebt gekregen

als je bevrijd bent van je angsten, je verslavingen, je valkuilen, ...

dan komt het erop aan dit nieuwe vast te houden,
beseffen wat je geleerd hebt

en dat concreet te maken:

'voortaan doe ik dat wel en dat niet'

kortom, je zorgt voor leefregels voor een beter leven,

je eigen decaloog.

 

zo'n nieuwe inzichten moeten groeien,

ze komen niet vanzelf,

het vraagt tijd, geduld

om iets te laten rijpen.

 

in ons verhaal klinkt dat zo

mozes moet de berg op

het volk blijft beneden wachten

maar God neemt zijn tijd,

want nieuwe leefregels vragen tijd

 

en het volk zit daar zonder mozes, zonder zicht op toekomst

zonder inzicht en zonder uitzicht:

en het volk mort: het heeft geen geduld om iets te laten rijpen

 

aaron, broer van mozes, lost het op:

geef me jullie je gouden slaven-oorringen uit egypte

en hij maakt daarvan een gouden stierkalf

en zegt, voilà dit zijn de goden die jullie uit egypte geleid hebben

en het volk is blij:

zo'n gouden stierkalf is precies wat alle volkeren elders ook hebben:

dàt is tenminste vertrouwd

niet dat abstracte wachten

 

nehemia schrijft daarover:

ze wilden weer terug naar de slaverij van egypte

niet omdat het daar beter was

maar het is tenminste een vertrouwde manier van leven

niet zo als dat nieuwe dat nog onbekend is

 

na een bevrijdende ervaring vallen we

dikwijls terug in onze oude patronen en valkuilen en verslavingen

we weten wel dat we er niet beter van worden

maar ... 't is wel een vertrouwde manier van doen

 

Als God dat alles ziet gebeuren, zegt hij tegen Mozes

Nu zal mijn toorn ontbranden, mijn neus zal zeer kort worden

waarvoor heb ik in godsnaam al die moeite gedaan?

ik heb me zo ingezet voor dit volk

en zie, stank voor dank

ik kap ermee

weg met dat volk, ik ga het verdelgen

ik zal wel van jou, Mozes, een groot volk maken.

 

En dan, staat er in EX 32, zoekt Mozes de zachtheid van God

En hij begint zo te pleiten

U moet dit volk niet verdelgen want u hebt toch al aan Abraham beloofd er een groot volk van te maken?

Nu dan! houd uw belofte

blijf bij uw keuzes,

u hebt ze toch niet voor niets gemaakt.

 

Ik hoor ze al in Egypte zeggen:

nou, aan die God had dat volk ook niets

hij heeft ze de woestijn.ingestuurd om ze te verdelgen

 

en dan krjgt God berouw

want inderdaad

als hij zijn toorn laat gaan, kort van neus wordt,

niet verder kijkt dan zijn neus lang is

wordt hij net NIET diegene die hij wil zijn

 

dan gaat hij voorbij aan zijn eigen kernwaarden, zijn eigen dromen

en gaat het volk voorbij aan zijn eigen ervaringen van bevrijding

dan verbrijzelt de decaloog

weg leefregels voor een nieuwe en bevrijde manier van leven

Laat u niet gaan

maar hou vast aan wie je eigenlijk bent

kortom, wees lankmoedig

 

En dan laat Mozes klinken

die nu archaïsch klinkende woorden zoals barmhartigheid, goedertierenheid

 

 

 

2, oude woorden

barmhartigheid

ook wel vertaald met erbarmen, ontfermen

een fysiek woord zoals lang van neus zijn

oorspr. de moederschoot

vandaar het bewogen zijn met de kleine mens

en bewogen zijn met de kleingemaakte mens

met de mens in miserie

barmhartigheid gaat verder dan rechtvaardig-zijn

mededogen lijkt me een zinvolle hedendaagse vertaling

 

genade

is iets dat je zo maar krijgt

waarvoor je niets moet doen

iemand geeft je zomaar iets, eenglimlach, een knipoog,

je krijgt zomaar een deugddoend inzicht

genade is pure gein

genade is nl gein in het hebreeuws

vandaar in het amsterdams: gein hebben, lol hebben, plezier hebben

want zomaar iets krijgen doet plezier

en zomaar iets geven ook

 

goedertieren is een oude vertaling voor het hebreeuwse chesed

een woord dat zich niet in 1 begrip laat vatten

het is loyauteit en solidariteit

soms ook vertaald met vriendschap

het lied van Oosterhuis spreekt over liefde

het duidt alleszins op een wederkerige relatie

(niet eenzijdig zoals genade)

het hebreeuwse woord betekent bijeenbrengen

misschien is wat we in de vleugel noemen: verbondenheid

wel een goede vertaling voor chesed

 

en een laatste kernwaarde is trouw,

het wordt vaak gerbuikt samen met verbondenheid

het is trouw
in de zin van betrouwbaar zijn, je kunt er vanop aan

op die mens, op die God kan je betrouwen

het is waarachtige trouw

daarom soms ook vertaald met waarheid

maar dat klinkt nogal juridisch terwijl het over betrouwbaarheid gaat.

 

vat ik dat alles samen dan bljkt dat

lankmoedig zijn in de bijbel betekent

je bent in staat om je gerechtvaardigde toorn in te houden

omdat er andere diepere waarden zijn

waaraan je gestalte wilt geven:

mededogen, gein, verbondenheid en betrouwbaarheid

 

let wel! lankmoedig zijn is niet passief zitten toekijken en niets doen

wil niet zeggen dat je maar alles moet accepteren.

alles over je kant moet laten gaan:

het kalf wordt vernietigd en het volk wordt gestraft

 

lankmoedig zijn in de bijbel betekent

je bent in staat om je toorn in te houden

om gestalte te geven aan

mededogen, gein, verbondenheid en betrouwbaarheid

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

November 2017
M D W D V Z Z
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 1 2 3

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen